A po përpiqem të zgjidh gjatë natës diçka që nuk mund ta zgjidh në atë moment?
Dita ka mbaruar. Dritat janë fikur. Shtëpia është qetësuar dhe trupi yt kërkon pushim.
Por sapo vendos kokën në jastëk, mendja fillon përsëri.
Rikthen një bisedë. Kujton një detyrim. Mendon për paratë, punën, familjen, shëndetin ose një përgjigje që ende nuk ka ardhur. Pastaj imagjinon çfarë mund të ndodhë nesër.
Kontrollon orën. Mendon sa pak kohë të ka mbetur për të fjetur. Dhe shqetësimi se nuk po fle të largon edhe më shumë nga gjumi.
Mund të jesh i rraskapitur dhe përsëri të mos arrish të pushosh.
Ndoshta problemi yt është real. Por nuk është e nevojshme ta mbash të gjithë peshën e tij zgjuar në mendje deri në mëngjes.
Si mund të duket një natë e tillë
• rikthen atë që the dhe mendon çfarë duhej të kishe thënë; • përgatit në mendje biseda që ende nuk kanë ndodhur; • kontrollon vazhdimisht telefonin, emailin ose orën; • mendon për faturat dhe përpiqesh të bësh llogari në errësirë; • frikësohesh për shëndetin tënd ose të një personi të afërt; • e ndien zemrën të rrahë më shpejt dhe shqetësohesh edhe për këtë; • ngrihesh nga shtrati, kthehesh përsëri dhe fillon të numërosh orët; • i thua vetes se nesër nuk do të jesh në gjendje të funksionosh.
Kur kjo përsëritet, shtrati mund të mos ndihet më si vend pushimi. Mund të bëhet vendi ku mendja pret të fillojë beteja e radhës.
Problemi jashtë dhe alarmi brenda
Nga jashtë
Disa nga gjërat për të cilat mendon mund të jenë të vërteta dhe të rëndësishme. Mund të kesh një takim, një borxh, një konflikt ose një rezultat mjekësor që po pret.
Nga brenda
Por gjatë natës mendja mund të bëjë një hap tjetër: nga një fakt kalon te një përfundim. Fakti: nesër kam një bisedë të vështirë. Përfundimi: gjithçka do të shkojë keq. Fakti: ende nuk kam marrë përgjigje. Përfundimi: më kanë refuzuar. Fakti: kam një detyrim financiar. Përfundimi: do të humbas gjithçka. Fakti: kam një simptomë. Përfundimi: patjetër është diçka e rëndë. Trupi mund t’i përgjigjet skenarit sikur ai po ndodh tani. Frymëmarrja ndryshon, muskujt tensionohen dhe gjumi largohet. Nuk mund ta kontrollosh gjithmonë mendimin e parë që shfaqet. Por mund të mësosh të mos e trajtosh automatikisht si fakt, urdhër ose parashikim.
Dëshmia reale
Kjo është një dëshmi e publikuar nga RRUGA. Për vite, autori i dëshmisë kishte kaluar net kur kishte frikë të flinte. I ndodhte ta kuptonte se po flinte, por të mos arrinte të zgjohej, të lëvizte ose të thërriste. Atij i dukej sikur po i merrej fryma dhe sikur po mbytej. Kur më në fund zgjohej, ishte i mbushur me frikë dhe mezi merrte frymë. Frika nga përsëritja e episodit e shtynte të qëndronte zgjuar. Ndizte televizorin dhe përpiqej të mos flinte deri sa të zbardhte. Edhe kur flinte pak gjatë ditës, shpesh përjetonte të njëjtën gjë. Një natë, gjatë një episodi të tillë, ai thirri emrin e Jezusit. Kur u zgjua, pa atë që e përshkruan si shumë hije që po largoheshin nga gjoksi i tij drejt dritares. Ai e kuptoi atë moment si një çlirim shpirtëror. Kur dëshmia u shkrua, ai tregonte se episodet që e kishin munduar për vite nuk ishin përsëritur më dhe se frika e natës ishte larguar. Kjo dëshmi përshkruan përvojën dhe interpretimin personal të autorit. Ajo nuk përcakton shkakun e pagjumësisë, ankthit, paralizës së gjumit ose episodeve të natës te çdo person. Problemet e gjumit mund të kenë shkaqe të ndryshme: stres, ankth, traumë, zakone, ilaçe ose gjendje shëndetësore. Dëshmia nuk na jep një diagnozë universale. Ajo tregon sa e rëndë mund të bëhet frika e natës dhe sa thellë mund ta ndryshojë jetën përvoja e çlirimit.
Historia nga Bibla
Kjo është një histori nga Bibla, jo një dëshmi bashkëkohore. Davidi nuk ishte i shqetësuar për një rrezik të imagjinuar. Djali i tij, Absalomi, kishte ngritur krye kundër tij. Davidi u largua nga Jerusalemi dhe nuk e dinte si do të përfundonte ajo situatë. Ai kishte humbur kontrollin mbi kryeqytetin, njerëz të afërt ishin kthyer kundër tij dhe jeta e tij ishte në rrezik. Bashkë me të po largoheshin edhe njerëz për të cilët ndihej përgjegjës. Pikërisht në këtë kontekst lidhet Psalmi 3. Davidi flet për kundërshtarët e shumtë dhe frikën që e rrëthonte. Por në mes të këtij realiteti thotë se u shtri, fjeti dhe u zgjua, sepse Zoti e mbështeti. Problemi nuk ishte zgjidhur përpara se ai të mbyllte sytë. Absalomi nuk ishte larguar dhe e ardhmja e mbretërisë nuk ishte bërë e qartë. Davidi pushoi pa e pasur të gjithë situatën në kontroll. Pushimi nuk kërkon gjithmonë që problemi të jetë zgjidhur më parë. Ndonjëherë fillon kur pranon se nuk mund ta mbash të gjithë botën zgjuar me mendimet e tua. Referencat: 2 Samuelit 15–18; Psalmi 3.
Çfarë na ndihmon të kuptojmë Fjala
“Unë u shtriva dhe fjeta; pastaj u zgjova, sepse ZOTI më mbështet.” Davidi nuk e mohoi rrezikun. Ai e emërtoi atë. Por nuk e trajtoi veten si personin e vetëm që duhej ta mbante situatën në kontroll gjatë gjithë natës. Ky varg nuk premton se çdo njeri do të flejë menjëherë pasi lutet. Ai na tregon një qëndrim: mund t’ia besosh Perëndisë atë që nuk mund ta zgjidhësh në atë moment.
“Mos u shqetësoni për asgjë, por në çdo gjë ia parashtroni kërkesat tuaja Perëndisë me lutje, përgjërim dhe falënderim; dhe paqja e Perëndisë do të ruajë zemrat dhe mendjet tuaja.” Ky tekst nuk duhet përdorur për të qortuar një njeri që përjeton ankth. Nuk thotë se shqetësimi zhduket thjesht duke i thënë vetes të mos shqetësohet. Ai na jep një drejtim: atë që sillet pa fund në mendje mund ta kthesh në një kërkesë të emërtuar. Mund të thuash çfarë të frikëson, çfarë të duhet dhe çfarë nuk mund ta kontrollosh.
Jo çdo mendim është një fakt. Mendja mund ta paraqesë një mundësi si të ishte një përfundim i sigurt. Kjo është arsyeja pse mendimet duhen shqyrtuar. Pyet: Çfarë di? Çfarë po hamendësoj? Çfarë mund të verifikoj? A ka një veprim të dobishëm që mund ta bëj nesër? Të shqyrtosh mendimet nuk do të thotë të mohosh një problem real. Do të thotë të mos i shtosh problemit edhe përfundime që nuk janë vërtetuar.
Trupi ka nevojë për ritëm dhe kujdes. Besimi nuk e përjashton kujdesin për trupin. Gjumi ndikohet nga ritmi, drita, aktiviteti, kafeina, alkooli, përdorimi i telefonit, ilaçet dhe gjendja shëndetësore. Të vendosësh një orar, të ulësh zhurmën dhe të kërkosh ndihmë profesionale kur problemi vazhdon nuk është mungesë besimi. Është përgjegjësi.
Çfarë mund të bësh sonte
- Nxirre shqetësimin nga mendja dhe vendose në letër. Para se të shtrihesh, shkruaj shkurt atë që të shqetëson. Mos u përpiq ta zgjidhësh të gjithë problemin. Jepi një emër. Çfarë po më shqetëson? Çfarë mund të bëj nesër? Çfarë nuk mund ta kontrolloj sonte? Kujt duhet t’i flas ose çfarë informacioni duhet të kërkoj? Shkrimi nuk e zhduk problemin. Por i tregon mendjes se ai është regjistruar dhe se nuk duhet të përsëritet pa fund për të mos u harruar.
- Ndaji faktet nga skenarët. Bëj dy kolona: Çfarë di dhe Çfarë po imagjinoj. Shkruaj vetëm atë që mund të verifikosh në kolonën e parë. Fakt: Nesër kam një takim të rëndësishëm. Skenar: Takimi do të shkojë keq dhe do të humbas punën. Fakt: Ende nuk kam marrë përgjigje. Skenar: Heshtja do të thotë se më kanë refuzuar. Skenari mund të ndodhë ose mund të mos ndodhë. Mos e detyro trupin të jetoj sonte një ngjarje që ende nuk ka ardhur.
- Krijo një mbyllje të ditës. Trupi mëson nga përsëritja. Krijo një ritëm të thjeshtë që i tregon se dita po mbyllet. Largoje telefonin nga shtrati; ul dritën dhe shmang lajmet ose punën vonë; kufizo kafeinën në orët e vona; shkruaj detyrat e së nesërmes; lutu shkurt dhe pa presion për të prodhuar një ndjenjë; përpiqu të ruash një orar të qëndrueshëm.
- Kur mendimi të kthehet, mos e rifillo gjithë bisedën. Mendimi mund të kthehet edhe pasi e ke shkruar. Nuk ke pse ta zhvillosh përsëri nga fillimi. Mund t’i thuash vetes: Këtë e kam shkruar. Do të merrem me të nesër. Tani është koha për të pushuar. Merr frymë ngadalë dhe kthehu te një fjali e thjeshtë nga Psalmi 3 ose Psalmi 4. Qëllimi nuk është të detyrosh gjumin, por të mos ushqesh përsëri të njëjtin cikël.
- Dallo kur duhet të kërkosh ndihmë. Mos e mbaj vetëm një problem që po vazhdon dhe po ndikon jetën tënde. Fol me një mjek ose profesionist të shëndetit mendor kur pagjumësia, ankthi ose episodat e natës përsëriten. Nuk po funksionon dot në punë ose në kujdesin për familjen; po përjeton sulme paniku ose episode të shpeshta të paralizës së gjumit; ke makthe ose reagime të lidhura me traumën; po përdor alkool ose ilaçe pa udhëzim për të fjetur; lodhja po ndikon drejtimin e automjetit ose sigurinë; problemi po vazhdon dhe nuk po përmirësohet.
Një lutje e thjeshtë
Nëse dëshiron, mund të lutesh kështu: “Perëndi, Ti e di çfarë po më mban zgjuar dhe çfarë nuk arrij ta zgjidh sonte. Më ndihmo të dalloj faktet nga skenarët dhe përgjegjësinë time nga ajo që nuk mund ta kontrolloj. Po ta sjell Ty këtë shqetësim. Më jep urtësi për hapin që duhet të bëj nesër dhe qetësi për të pushuar tani. Më udhëhiq edhe për të kërkuar ndihmën që më duhet. Amen.”
Merre këtë me vete
Problemi që po mendon mund të jetë real. Por nuk është e nevojshme ta zgjidhësh të gjithë të nesërmen përpara se të flesh sonte.
Davidi nuk pushoi sepse gjithçka ishte rregulluar. Ai pushoi ndërsa rruga përpara ishte ende e paqartë.
Shkruaj atë që mund të bësh. Kërko ndihmë kur të duhet. Dorëzo atë që nuk mund ta kontrollosh në atë moment dhe jepi trupit lejen të pushojë.
Nuk ke pse ta mbash të gjithë të nesërmen zgjuar në mendjen tënde sonte.
Kur nata bëhet e pasigurt
Pagjumësia mund të lidhet me stresin, ankthin, traumën, ilaçet ose gjendje të tjera shëndetësore. Ky artikull nuk vendos diagnozë dhe nuk zëvendëson mjekun ose profesionistin e shëndetit mendor.
Mos ndërprit një ilaç dhe mos ndrysho trajtimin pa folur me mjekun që të ndjek.
Nëse po mendon të lëndosh veten, nuk ndihesh i sigurt ose nuk mund të qëndrosh vetëm, kontakto menjëherë shërbimet e urgjencës në numrin 112, shko në urgjencën më të afërt dhe njofto një person të besuar.
Mund të të ndihmojmë edhe
Kam frikë nga e ardhmja • Ankthi po më lodh • Po pres një lajm që më tremb • Nuk po gjej paqe
Materiale të lidhura
Nëse dëshiron të flasësh me dikë, je i mirëpritur. Shko te kontakti.