Si fillon përsëri një bisedë kur fjalët janë bërë pjesë e problemit?
Jetoni në të njëjtën shtëpi, por bisedat janë bërë të shkurtra.
Flisni për oraret, faturat, fëmijët ose punët që duhen mbaruar. Por ajo që po ndodh vërtet brenda jush mbetet pa u thënë.
Ndoshta njëri përpiqet të flasë dhe tjetri mbyllet. Ndoshta të dy prisni që personi tjetër të bëjë hapin e parë. Ose ndoshta një konflikt është përsëritur aq shpesh, sa heshtja duket më e sigurt se një bisedë tjetër.
Nga jashtë mund të duket sikur gjithçka vazhdon normalisht. Por largësia po rritet.
Nuk ke nevojë ta zgjidhësh të gjithë marrëdhënien në një bisedë. Por mund të krijosh një hapësirë ku e vërteta të thuhet pa e lënduar më tej tjetrin.
Ku mund të jesh sot
Heshtja dhe largësia mund të shfaqen në forma të ndryshme:
• flisni vetëm për gjërat praktike; • shmangni tema që mund të sjellin debat; • njëri prej jush largohet ose mbyllet kur biseda bëhet e vështirë; • i shkruani mesazhe njëri-tjetrit edhe kur jeni në të njëjtën shtëpi; • i tregoni dikujt tjetër atë që nuk po ia thoni personit përballë; • po mbani mend çdo fjalë të gabuar dhe po prisni momentin për ta kthyer; • ndiheni vetëm edhe pse marrëdhënia vazhdon; • keni frikë se një bisedë e sinqertë do ta prishë gjithçka.
Jo çdo heshtje do të thotë se dashuria ka mbaruar. Ndonjëherë njerëzit heshtin sepse janë lënduar, të lodhur, të frikësuar ose nuk dinë si të flasin pa filluar përsëri të njëjtin konflikt.
Ajo që duket jashtë dhe ajo që po ndodh brenda
Nga jashtë
Nga jashtë problemi mund të duket si mungesë komunikimi. Bisedat janë të shkurtra, praktike dhe pa afërsi.
Nga brenda
Por brenda mund të jetë duke ndodhur diçka më e thellë: Ke frikë se nuk do të kuptohesh. Po mbron veten nga një lëndim tjetër. Po pret një falje që nuk ka ardhur. E ke kthyer heshtjen në mënyrë për ta ndëshkuar tjetrin. Dëshiron të kesh të drejtë më shumë sesa dëshiron të kuptosh. Po i lexon motivet e tjetrit pa e pyetur. Nuk ke më forcë për një bisedë që duket sikur nuk ndryshon asgjë. Fjalët kanë rëndësi, por edhe gjendja nga e cila flasim ka rëndësi. Një fjalë e vërtetë, e thënë për të goditur, mund ta mbyllë edhe më shumë derën. Qëllimi nuk është vetëm të flasësh. Qëllimi është të krijosh mundësinë që të dy të dëgjoni dhe të kuptoheni.
Dëshmia reale
Kjo është një dëshmi e publikuar nga RRUGA. Një baba po fliste me vajzën e tij për diçka që kishte filluar ta kuptonte nga Fjala e Perëndisë. Ai i tregoi thjesht çfarë besonte dhe çfarë kishte përjetuar në lidhje me lutjen dhe shërimin. Vajza e dëgjoi. Pak më vonë, ajo u kthye në kuzhinë e emocionuar dhe i tregoi babait se ishte lutur kur kishte ndier dhimbje në shpinë dhe se dhimbja ishte larguar. Kur shqetësimi u shfaq përsëri, babai nuk e largoi dhe as nuk e mori të gjithë situatën mbi vete. Ata u lutën së bashku. Pastaj vajza lëvizi, kontrolloi shpinën dhe të dy qeshën bashkë. Për babain, momenti kishte një kuptim më të madh se vetë rezultati. Diçka që ai kishte zbuluar nuk kishte mbetur vetëm tek ai. Kishte kaluar nga babai te vajza përmes një bisede, dëgjimit dhe një përvoje të ndarë. Këtu nuk po e përgjithësojmë përvojën shëndetësore. Po shohim diçka që ndodhi brenda marrëdhënies: ai foli pa imponim, ajo dëgjoi, u kthye për të treguar dhe më pas vepruan bashkë. Afërsia shpesh rindërtohet në këto momente të vogla: kur dikush ndihet i sigurt të tregojë, kur tjetri e dëgjon dhe kur përballen së bashku me atë që po ndodh.
Historia nga Bibla
Kjo është një histori nga Bibla, jo një dëshmi bashkëkohore. Jakobi dhe Esau nuk ishin thjesht dy vëllezër që nuk po flisnin. Mes tyre kishte mashtrim, zemërim dhe vite të tëra largësi. Jakobi kishte marrë bekimin që Esau e konsideronte të tijin. Esau kishte menduar ta vriste. Jakobi ishte larguar dhe kishte ndërtuar jetën e vet larg familjes. Kur erdhi koha të kthehej, Jakobi mori vesh se Esau po vinte drejt tij me katërqind burra. Ai u frikësua. Nuk e dinte nëse po shkonte drejt pajtimit apo drejt pasojave të së shkuarës. Jakobi u lut, u përgatit dhe iu afrua vëllait me përulësi. Nuk mund ta kontrollonte reagimin e Esaut. Mund të merrte përgjegjësi vetëm për mënyrën si do të paraqitej vetë. Zanafilla 33 tregon se Esau vrapoi drejt tij, e përqafoi dhe të dy qanë. Vitet e humbura nuk u fshinë sikur nuk kishin ndodhur. Por një takim i ri u bë i mundur. Kjo histori nuk premton se çdo person do të reagojë si Esau. Ajo tregon se pajtimi nuk fillon duke kontrolluar tjetrin. Fillon kur e sjellim pjesën tonë me ndershmëri, përulësi dhe gatishmëri për paqe. Ti mund ta hapësh derën për një bisedë. Nuk mund ta detyrosh tjetrin të hyjë në të.
Çfarë na ndihmon të kuptojmë Fjala
“Çdo njeri të jetë i shpejtë në të dëgjuar, i ngadalshëm në të folur dhe i ngadalshëm në zemërim.” Të dëgjosh nuk do të thotë të pajtohesh me gjithçka. Do të thotë të mos e ndërtosh përgjigjen ndërsa personi tjetër ende po flet. Shpesh konflikti nuk rritet vetëm nga ajo që u tha, por nga bindja se askush nuk po përpiqet ta kuptojë tjetrin.
“Përgjigjja e ëmbël e fashit zemërimin, por fjala therëse e nxit zemërimin.” Mënyra si e thua të vërtetën nuk është një hollësi. Një ton poshtërues, një etiketë ose një fjali si gjithmonë dhe kurrë mund ta kthejë bisedën në mbrojtje dhe kundërsulm. Fjala e butë nuk është dobësi. Është forcë e vendosur nën kontroll.
E vërteta dhe dashuria nuk duhen ndarë. “Duke thënë të vërtetën me dashuri, të rritemi në çdo gjë drejt atij që është kreu, Krishti.” (Efesianëve 4:15) Dashuria pa të vërtetë mund të fshehë problemin. E vërteta pa dashuri mund ta përdorë problemin si armë. Një bisedë e shëndetshme ka nevojë për të dyja.
Paqja kërkon pjesën tënde, jo kontroll mbi tjetrin. “Po të jetë e mundur dhe aq sa varet prej jush, jetoni në paqe me të gjithë njerëzit.” (Romakëve 12:18) Ky varg njeh një kufi të rëndësishëm: jo gjithçka varet nga ti. Mund të flasësh me respekt, të kërkosh falje, të vendosësh kufij dhe të ofrosh një hap drejt paqes. Por nuk mund ta prodhosh vetëm një marrëdhënie që kërkon dy persona.
Çfarë mund të bësh sot
- Qartëso qëllimin përpara se të flasësh. Pyet veten se çfarë dëshiron të ndodhë pas bisedës. Nëse qëllimi është ta detyrosh tjetrin të pranojë fajin, biseda do ta ndiejë presionin që në fjalinë e parë. Një qëllim më i dobishëm mund të jetë: dua të kuptoj çfarë po ndodh mes nesh dhe të tregoj me ndershmëri si po e përjetoj unë. A po kërkoj kuptim apo fitore? A jam gati të dëgjoj diçka që nuk më pëlqen? Cilat janë faktet dhe cilat janë supozimet e mia? Cila është një gjë për të cilën mund ta marr unë përgjegjësinë?
- Zgjidh kohën dhe fillimin me kujdes. Mos e nis bisedën në kulmin e zemërimit, para fëmijëve, në mes të punës ose pak përpara se njëri të largohet. Kërko një kohë të përshtatshme. Fillimi mund të jetë i thjeshtë: Më mungon afërsia jonë. Nuk dua të grindemi. Dua të kuptoj çfarë po ndodh dhe të të tregoj si ndihem. Fol për përvojën tënde pa i vendosur tjetrit një etiketë. Thuaj ndihem i larguar kur kalojnë ditë pa folur, jo ti nuk je interesuar kurrë për mua.
- Dëgjo për të kuptuar, jo për t’u mbrojtur. Lëre personin tjetër ta mbarojë mendimin. Pastaj thuaj me fjalët e tua atë që kuptove dhe pyet nëse e ke kuptuar drejt. A po thua se je ndier vetëm kur unë jam mbyllur? Cila pjesë e kësaj të ka lënduar më shumë? Çfarë do të të ndihmonte të ndiheshe i dëgjuar? A ka diçka që po e keqkuptoj? Dëgjimi nuk e fshin përgjegjësinë dhe nuk të detyron të pranosh një akuzë të pavërtetë. Ai ndihmon që biseda të mos ndërtohet mbi supozime.
- Merr përgjegjësi për pjesën tënde. Një falje e qartë nuk ka nevojë për një por pas saj. Emëro atë që bëre, prano ndikimin dhe pyet çfarë mund të ndryshosh. Mund të thuash: Më vjen keq që të kam ndërprerë dhe e kam kthyer çdo bisedë në mbrojtje. E kuptoj se kjo të ka bërë të mbyllesh. Dua ta ndryshoj këtë. Mos kërko që falja jote të prodhojë menjëherë reagimin që dëshiron. Besimi rindërtohet edhe nga sjellja që vjen pas fjalëve.
- Ndërto një hap të vogël që mund ta përsëritni. Mos u përpiqni të zgjidhni në një mbrëmje çdo lëndim të viteve. Zgjidhni një hap të qartë për ditët e ardhshme: dhjetë minuta bisedë pa telefona; një pyetje e sinqertë në fund të ditës; një vakt së bashku pa diskutuar vetëm detyrat; një takim me një këshillues të kualifikuar; një kufi i qartë për fyerjet, britmat ose përhapjen e konfliktit te të tjerët; një kohë e caktuar për ta vazhduar bisedën kur emocionet janë qetësuar. Ruaje privatësinë e marrëdhënies nga thashethemet dhe ekspozimi i panevojshëm. Por mos e ngatërro privatësinë me fshehjen e abuzimit.
Një lutje e thjeshtë
Nëse dëshiron, mund të lutesh kështu: “Perëndi, Ti e njeh atë që është thënë dhe atë që ka mbetur në heshtje mes nesh. Më ndihmo të shoh me ndershmëri pjesën time, të dëgjoj pa u mbrojtur dhe të flas të vërtetën me dashuri. Ruaje zemrën time nga krenaria, zemërimi dhe fjalët që lëndojnë. Më jep urtësi për hapin që varet nga unë dhe paqe për atë që nuk mund ta kontrolloj. Na drejto drejt së vërtetës, sigurisë dhe pajtimit, aty ku pajtimi është i mundur. Amen.”
Merre këto me vete
Një marrëdhënie rrallë rindërtohet nga fjalia e përsosur. Ajo rindërtohet kur dikush fillon të flasë me ndershmëri, të dëgjojë me durim dhe të jetojë ndryshimin që premton.
Nuk mund ta kontrollosh përgjigjen e personit tjetër. Mund të zgjedhësh tonin, kohën, fjalët, kufijtë dhe hapin tënd.
Nëse sot nuk mund ta zgjidhni gjithçka, mos e nënvlerëso një bisedë të qetë, një falje të pastër ose një moment kur dikush ndihet vërtet i dëgjuar.
Afërsia mund të fillojë të kthehet kur qëllimi nuk është më të fitosh bisedën, por të mos humbësh personin.
Kur heshtja lidhet me frikën ose dhunën
Ky artikull flet për largësinë dhe komunikimin e vështirë. Ai nuk e trajton dhunën si një konflikt të zakonshëm mes dy palësh.
Nëse ka kërcënim, dhunë fizike ose seksuale, kontroll, përndjekje, frikë për sigurinë ose rrezik për një fëmijë, mos e vendos veten në rrezik duke e detyruar një bisedë private. Kërko ndihmë nga një person i sigurt dhe nga shërbimet e specializuara.
Në Shqipëri, për rrezik të menjëhershëm telefono 112. Linja Kombëtare e Këshillimit për Gra dhe Vajza është 116 117; për ndihmë për fëmijët është ALO 116 111.
Falja nuk do të thotë të qëndrosh në rrezik, të heqësh kufijtë ose të ndalosh kërkimin e mbrojtjes dhe drejtësisë.
Mund të të ndihmojmë edhe
Një konflikt po na ndan • Nuk mund ta fal • Ndihem vetëm në martesë • Si të vendos kufij pa humbur dashurinë
Nëse dëshiron të flasësh me dikë, je i mirëpritur. Shko te kontakti.